หน้า  1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
พระพุทธรูปประทับเหนือพนัสบดี

          มีพระพุทธรูปอยู่แบบหนึ่ง ซึ่งยังไม่ทราบความหมายที่แน่นอน คือ พระพุทธรูปประทับนั่ง หรือยืนเหนือพนัสบดี ที่เรียกว่า พนัสบดี นั้นสังเกตดูจะเห็นปากเป็นครุฑ แต่มีหูและเขาอย่างโค มีปีกอย่างหงส์ ด้วยเหตุที่ครุฑ คือ พาหนะของพระนารายณ์ โคเป็นพาหนะของพระอิศวร และหงส์เป็นพาหนะของพระพรหม จึงมีผู้สันนิษฐานว่า เหตุที่มีการสร้างพระพุทธรูป ประทับเหนือพนัสบดี คงเป็นความคิดของพุทธศาสนิกชนในสมัยนั้น เพื่อแสดงว่าพุทธศาสนามีอำนาจยิ่งใหญ่กว่าศาสนาฮินดู


                    
พระพุทธรูปประทับเหนือพนัสบดี 
พบในจังหวัดนครปฐม
(จัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระปฐมเจดีย์)

ธรรมจักร
            นอกจากจะมีการสร้างรูปเคารพเป็นพระพุทธรูปแล้ว ในสมัยทวารวดียังนิยมทำประติมากรรมรูปธรรมจักรเป็นสัญลักษณ์ แสดงเหตุการณ์ตอนพระพุทธองค์ทรงแสดงปฐมเทศนาที่มีชื่อว่า ธรรมจักกัปปวัตนสูตร หรือ พระสูตรว่าด้วยการหมุนวงล้อแห่งธรรม เพื่อโปรดปัญจวัคคีย์ในวันเพ็ญเดือนแปด ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน แขวงเมืองพาราณสี หรือเป็นสัญลักษณ์แสดงซึ่งพระธรรมคำสั่งสอนของพระพุทธองค์ ตามที่ปรากฏในพุทธประวัติตอนอื่นๆ
            ส่วนประกอบที่สำคัญของธรรมจักรประกอบด้วย ดุมบ้ออยู่ตรงกลาง มีซี่กำหรือซี่วงล้อยาวยื่นออกไปโดยรอบ จำนวนของซี่กำนี้จะแตกต่างออกไป ปลายสุดของซี่กำเป็นรูปวงล้อเรียกว่า กง มักมีการจำหลักบริเวณส่วนต่างๆดังกล่าว ด้วยลวดลายประเภทประจำยาม ก้านขด เม็ดประคำ ฯลฯ ซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากศิลปะอินเดียสมัยราชวงศ์คุปตะ (ราวพุทธศตวรรษที่ 9-11)
               
      ธรรมจักรศิลา 
     
ขนาดใหญ่ที่สุดที่พบในประเทศไทย 
        จากเมืองโบราณนครปฐม
(ปัจจุบันจัดแสดง
        อยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนคร)
   
     
         
               พระพิมพ์ดินเผา
                    พบที่เมืองโบราณคูบัว จังหวัดราชบุรี
                    แสดงภาพพระพุทธรูปประทับขัดสมาธิราบ
                    มีธรรมจักรประดิษฐานบนเสาและสถูปอยู่ด้านข้าง
      ภาพสลักบนรั้วสถูปหมายเลข 3
 ที่สาญจี  แสดงเสารูปสิงโตเทินธรรมจักรลักษณะเดียวกับเสา
 ธรรมจักรของจริงที่พบในบริเวณใกล้กัน
   
ภาพสลักรูปบุคคลกำลังบูชาธรรมจักร
บนรั้วสถูปหมายเลข 2 ที่สาญจี
     ภาพลายเส้นแสดงตำแน่งที่พบเสาธรรมจักร
       ณ สถูปหมายเลข 1 ที่สาญจี
       รัฐมัธยประเทศ ประเทศอินเดีย