หน้า  1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11
มณฑลนครชัยศรี
          พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงสานต่องานปฏิสังขรณ์องค์พระปฐมเจดีย์ซึ่งเริ่มมาแต่รัชกาลก่อนจนแล้วเสร็จ ทั้งยังทรงโปรดฯให้ประดับองค์เจดีย์ด้วยกระเบื้องเคลือบสีเหลืองส้มที่สั่งมาจากเมืองจิน และสร้างพระระเบียงชั้นนอกรอบองค์พระปฐมเจดีย์ โดยเสด็จพระราชดำเนินมาทรงดูแลการก่อสร้าง พร้อมด้วยสมเด็จเจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ ซึ่งดำรงพระราชอิสริยยศเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชในขณะนั้น

          เมื่อมีการปรับปรุงการบริหารราชการแผ่นดินเป็นระบบมณฑลเทศาภิบาล ได้โปรดฯให้รวมเมืองนครชัยศรี สาครบุรี และสุพรรณบุรี โดยยกฐานะขึ้นเป็นมณฑลนครชัยศรีในพ.ศ. 2438 มีที่ทำการมณฑลอยู่ที่เมืองนครชัยศรี ต่อมาในพ.ศ. 2441 โปรดฯให้ย้ายเมืองนครชัยศรี จากตำบลท่านามาอยู่ ณ บริเวณองค์พระปฐมเจดีย์ ซึ่งขณะนั้นยังเป็นพื้นที่รกร้าง ที่ทำการราชการในระยะแรก ต้องอาศัยอยู่ในระเบียงและวิหารทิศขององค์พระปฐมเจดีย์ จึงได้โปรดฯ ให้พัฒนาพื้นที่โดยวางผังเมืองใหม่ สร้างอาคารที่ทำการ และตัดถนนต่างๆขึ้น อีกทั้งมีการตัดรถไฟสายใต้ผ่านมณฑลนครชัยศรีในขณะนั้น ทำให้บ้านเมืองพัฒนาขึ้น และผู้คนย้ายเข้ามา ตั้งบ้านเรือนอยู่บริเวณโดยรอบพระปฐมเจดีย์มากขึ้น


นครปฐมในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
           เมื่อครั้งยังดำรงพระอิสริยยศเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช ได้เคยตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มานมัสการองค์พระปฐมเจดีย์ และต่อมาได้ทรงโปรดเกล้าฯให้สร้างพระราชวังสนามจันทร์ขึ้นเพื่อเป็นที่ประทับนอกพระนคร โดยการก่อสร้างเริ่มขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2447 มีหลวงพิทักษ์มานพ (น้อย ศิลปี ต่อมาได้เป็นพระยาวิศุกรรมประสิทธิ์) เป็นแม่กลองก่อสร้าง และได้ดำเนินการก่อสร้างมาจนกระทั่งได้ขึ้นครองราชย์และแล้วเสร็จในพ.ศ. 2462
           ส่วนองค์พระปฐมเจดีย์นั้น ทรงให้สร้างพระวิหารโถงด้านหน้าต่อกับวิหารทิศเหนือของพระปฐมเจดีย์ขึ้นใหม่ในพ.ศ. 2457 เพื่อประดิษฐานพระพุทธรูปยืนขนาดใหญ่ ที่จากเมืองศรีสัชนาลัย ซึ่งแต่เดิมชำรุดและได้บูรณะให้เต็มองค์ทรงพระราชทานนามว่า "พระร่วงโรจนฤทธิ์ศรีอินทราทิตย์ธรรโมภาส มหาวชิราวุธราช ปูชนียบพิตร" อีกทั้งทรงโปรดฯ ให้แก้ไขพระวิหารหลวงและให้เขียนภาพจิตรกรรมที่แสดงภาพพระปฐมเจดีย์องค์เดิม ตั้งแต่สมัยเริ่มสร้างจนถึงลักษณะปัจจุบันและภาพเทพชุมชุมนมัสการพระปฐมเจดีย์ โดยมีลักษณะเป็นงานจิตรกรรมในรัชสมัยที่มีรูปแบบตะวันตกมาผสมผสาน
           ในด้านการปกครอง ทรงโปรดเกล้าฯให้ประกาศยกฐานะ ตำบลนครปฐมขึ้นเป็นเมืองนครปฐมในพ.ศ.2456 แต่ยังคงขึ้นอยู่กับมณฑลนครชัยศรี ต่อมาจนกระทั่งระบบการปกครองแบบมณฑลเทศาภิบาลได้ถูกยกเลิกไปในรัชกาลต่อมา
 
 		งานนมัสการองค์พระปฐมเจดีย์ในราวสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว สังเกตได้จากพระร่วงโรจนฤทธิ์ ซึ่งเป็นพระพุทธรูปที่ทรงโปรดเกล้าฯให้บูรณะจากชิ้นส่วนพระพุทธรูปสุโขทัยและอัญเชิญมาประดิษฐาน ณ วิหารโถง ด้านทิศเหนือขององค์พระปฐมเจดีย์

 


สะพานเจริญศรัทธา ซึ่งเดิมเป็นสะพานไม้ข้ามคลองเจดีย์บูชาจากฝั่งสถานีรถไฟมายังองค์พระปฐมเจดีย์ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงโปรดเกล้าฯให้สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ ออกแบบสร้างใหม่เมื่อ พ.ศ. 2461 นับเป็นสะพานปูนแห่งแรกของนครปฐม

       สถานีรถไฟหลวงพระราชวังสนามจันทร์ สร้างราว
        พ.ศ. 2453

        ตัวเมืองนครปฐมในช่วงรัชสมัยพระบาทสมเด็จ
        พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว