หน้า 1 | 2
พระที่นั่งพิมานมงกุฎ
พระที่นั่งพิมานมงกุฎ เป็นอาคารสูง 3 ชั้น สร้างขึ้นในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สำหรับเป็นที่ประทับส่วนพระองค์ ปัจจุบันได้จัดแสดงนิทรรศการถาวร 7 เรื่องด้วยกัน ได้แก่
พระที่นั่งพิมานมงกุฎชั้นล่าง จัดแสดงนิทรรศการถาวร 2 เรื่อง คือ
1. เรื่องสมัยก่อนประวัติศาสตร์แถบภาคกลาง ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา เมื่อประมาณ 3,500 - 4,000 ปีมาแล้ว จัดแสดงโบราณวัตถุที่พบจากการขุดค้นที่แหล่งโบราณคดี ในจังหวัดลพบุรี เช่น โครงกระดูกมนุษย์ ภาชนะดินเผา เครื่องมือ เครื่องใช้ที่ทำจากโลหะ และเครื่องประดับที่ทำจากหินและเปลือกหอย เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีห้องจัดแสดงโบราณคดีบ้านท่าแค จ. ลพบุรี ที่มีอายุประมาณ 3,500 - 1,000 ปี


ภาชนะดินเผารูปวัว สมัยก่อนประวัติศาสตร์
2. เรื่องอารยธรรมลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา พ.ศ. 700 - 1400 จำแนกเป็นเรื่องเมืองและการตั้งถิ่นฐาน เทคโนโลยีและการดำรงชีวิต อักษร-ภาษา ศาสนสถาน ศาสนาและความเชื่อ จากหลักฐานที่เป็นโบราณวัตถุแบบทวารวดีที่พบในจังหวัดลพบุรี โบราณวัตถุที่สำคัญ ได้แก่ พระพุทธรูป พระพิมพ์ รูปเคารพเนื่องในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู เหรียญ ตราประทับ จารึก ฯลฯ


เหรียญเงินและแม่พิมพ์ สมัยทวารวดี


คนแคระปูนปั้น สมัยทวารวดี พบที่วัดนครโกษา จ.ลพบุรี

พระที่นั่งพิมานมงกุฎชั้นที่ 2 จัดแสดงนิทรรศการถาวร 4 เรื่อง คือ
1. เรื่องประวัติศาสตร์และศิลปกรรมภาคกลางของประเทศไทย อายุประมาณพุทธศตวรรษที่ 16 - 18 หรือสมัยอิทธิพลศิลปะเขมร โบราณวัตถุที่สำคัญ ได้แก่ ทับหลัง พระพุทธรูปนาคปรก พระโพธิสัตว์

เศียรพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร
พระพุทธรูปสำริดปางมารวิชัย ประทับนั่งในซุ้มเรือนแก้ว


ทับหลังรูปพระอินทร์ทรงช้างเอราวัณ
2. เรื่องประวัติศาสตร์ศิลปะในประเทศไทย จัดแสดงศิลปกรรมแบบต่างๆ ที่พบในภูมิภาคต่างๆ ในประเทศไทย ที่มีอายุราวพุทธศตวรรษที่ 11 เป็นต้นมา คือ ศิลปะแบบลพบุรี ศิลปะสุโขทัย ศิลปะบริเวณคาบสมุทรภาคใต้ประเทศไทย (ศิลปะศรีวิชัย) ศิลปะทางภาคเหนือ (ศิลปะล้านนา) และศิลปะทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย เป็นต้น โบราณวัตถุชิ้นสำคัญในห้องนี้ คือ พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร พบที่ควนสราญรมย์ จ. สุราษฎร์ธานี อายุราวพุทธศตวรรษที่ 11


พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร สำริด ศิลปะศรีวิชัย
3. เรื่องเครื่องถ้วยที่พบในประเทศไทย จัดแสดงเครื่องถ้วยแบบต่างๆ ทั้งที่ผลิตในประเทศไทย ได้แก่ เครื่องถ้วยบุรีรัมย์ (เครื่องถ้วยเขมร) เครื่องถ้วยสุโขทัย เครื่องถ้วยล้านนา รวมทั้งเครื่องถ้วยจากต่างประเทศ เช่น เครื่องถ้วยจีนและเครื่องถ้วยเวียดนาม
4. เรื่องประวัติศาสตร์และศิลปโบราณวัตถุ พุทธศตวรรษที่ 20 เป็นต้นมา (ศิลปกรมอยุธยา-รัตนโกสินทร์) โบราณวัตถุที่สำคัญได้แก่ พระพุทธรูป บานประตูไม้แกะสลัก ชิ้นส่วนปูนปั้นประดับสถาปัตยกรรม เหรียญตรา ผ้า เครื่องเงิน-ทอง เครื่องถ้วย ฯลฯ


ห้องอยุธยา-รัตนโกสินทร์


พระที่นั่งพิมานมงกุฎชั้นที่ 3
แต่เดิมเป็นห้องบรรทมของรัชกาลที่ 4 ปัจจุบันจัดแสดงเป็นห้องที่ระลึก พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โบราณวัตถุที่สำคัญได้แก่ ฉลองพระองค์ ภาพพระสาทิสลักษณ์ แท่นบรรทม เหรียญ เครื่องแก้ว และจานชามมีสัญลักษณ์รูปมงกุฎ ตราประจำพระองค์