| 
ฮูปแต้มสิมวัดสระบัวแก้ว
ศิลปะพื้นบ้านอีสาน
พุทธศตวรรษที่ 25 ภาพฮูปแต้ม
หรือภาพจิตรกรรมฝาผนัง
วัดสระบัวแก้ว อ. หนองสองห้อง จ.
ขอนแก่น |

เฮือนอีสาน
(เรือน) เป็นเรือนใต้ถุนสูง
ประกอบด้วยเรือนนอน เรือนไฟ
(ครัว)
เกยหรือชานที่มีหลังคาลอดคลุม
ใช้เป็นที่รับแขก
รับประทานอาหาร พักผ่อน |
| 
เครื่องมือที่ใช้ในการผลิตเส้นด้าย
1. อิ้ว
เครื่องมือสำหรับรีดเอาเมล็ดออกจากปุยฝ้าย
2. ไน ใช้เข็น (ปั่น)
มวนฝ้ายให้เป็นเส้น
3. กง
นำด้ายที่ทำไว้เป็นปอยมาสวมใส่ตรงกลางกง
4. อัก
ใช้กรอด้ายจากกงมาม้วนใส่อักอีกทีหนึ่ง |

เครื่องมือเครื่องใช้ในการทำนา
1. ไถ ใช้ควายหรือวัวลากไถ
เพื่อพลิกกลับหน้าดิน
2. คราด ใช้ควายหรือวัวลาก
มีฟันเป็นซี่ๆ ทำให้ดินซุย
3. เคียว
ใช้สำหรับเกี่ยวข้าวและเกี่ยวหญ้า
4. ไม้คานหลาว สำหรับหาบฟ่อนข้าว
5. ไม้หนีบข้าวหรือค้อนฟาดข้าว
สำหรับให้เมล็ดข้าวหลุดออกมา
6. วี เครื่องโบกหรือพัด
สำหรับพัดวีให้เมล็ดข้าวลีบหลุดออกไป |
| 
เครื่องมือเครื่องใช้ในการจับสัตว์น้ำ
1. ไซ
2. ลอบ
3. ตุ้ม
4. ตุ้มกบแบบแบน หรือแงบ
5. ข้อง
6. สุ่ม |

ตุ้มปลาขาวน้ำตื้น
เป็นตุ้มขนาดเล็ก
มีช่องงาถักเป็นช่องสี่เหลี่ยมคางหมูที่ตีนตุ้ม
ปากตุ้มเปิดด้วยกะลา
โดยมีสายและหลักหมุดยึดตรึงให้แน่นกับดินในน้ำ |
| 
|
 |
ผ้าพื้นเมืองอีสาน
- ผ้าขิต คือผ้าที่ทอแบบเก็บขิต
หรือเก็บดอกเหมือนผ้าที่มีการปักดอกด้วยฝีมือปราณีต
การทอผ้าขิตต้องใช้ความชำนาญ
และมีเชิงชั้นด้านฝีมือสูงกว่าการทอผ้าอย่างอื่น
เพราะทอยาก
เดิมทีชาวอีสานถือว่าผ้าขิตเป็นของสูง
จึงทอสำหรับทำเป็นหมอนขิต
เพื่อถวายพระภิกษุสงฆ์และญาติผู้ใหญ่ที่เคารพนับถือเท่านั้น
ต่อมาได้ดัดแปลงให้เป็นประโยชน์ใช้สอยอื่นๆ
เช่น เสื้อผ้า เครื่องแต่งกาย
ผ้าม่าน ผ้าคลุมโต๊ะ
- ผ้ามัดหมี่
เป็นผ้าพื้นบ้านอีสานที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่นเท่านั้น
การทอผ้ามัดหมี่กล่าวได้ว่าเป็นศิลปะการย้อมสีที่ลึกซึ้งมาก
เพราะต้องมีความรู้ว่าสีไหนทำผืนผ้า
สีไหนเป็นลวดลาย
สีไหนย้อมก่อนย้อมหลัง |
| 
เครื่องปั้นดินเผา
ภาชนะเครื่องใช้สอยต่างๆ
ที่ทำด้วยดินเผา เช่น
หม้อหุงข้าว โอ่งน้ำ กะบะล้างจาน
และกระถางปลูกต้นไม้ ปัจจุบัน
จังหวัดขอนแก่นยังคงมีหมู่บ้านที่ประกอบอาชีพผลิตเครื่องปั้นดินเผา
อยู่ในบริเวณลำน้ำชีและลำน้ำพอง
เพราะเป็นแหล่งดินเหนียวที่มีความละเอียด
เหมาะในการทำเครื่องปั้นดินเผา
คนทั่วไปจะเรียกหมู่บ้านนี้ว่า
บ้านช่างปั้นหม้อ |

เครื่องดนตรีอีสาน
แบ่งตามชนิดของเครื่องดนตรีได้
ดังนี้
- เครื่องเป่า ได้แก่ ขุ่ย (ขลุ่ย)
ปี่ แคน หรือไค้
- เครื่องสี ได้แก่ ซออู้ ซออี้
(ซอด้วง) ซอบั้ง
- เครื่องตี ได้แก่ นางนาด ลาดนาด
(ระนาด) ฆ้องวง กลองสองหน้า ตะโพน
ฉิ่ง
- เครื่องดีด ได้แก่ พิณ ซุง
พิณเพียะ (พิณน้ำเต้า) |