
|
| โบราณวัตถุ
ศิลปวัตถุ
ของแต่ละยุคสมัยที่ได้จากการสำรวจ
ขุดค้นแหล่งโบราณคดีและจากการขุดแต่ง
บูรณะโบราณสถาน
ภายในเขตจังหวัดกำแพงเพชรเป็นหลัก
พร้อมคำบรรยาย ภาพถ่าย
ภาพลายเส้น
แผนที่และแผนผังประกอบการนำเสนอ |
| ตัวอาคารพิพิธภัณฑสถานเป็นอาคารทรงไทยประยุกต์สองชั้น
ภายในอาคารมีนิทรรศการถาวรจัดแสดงให้ประชาชนชมดังนี้ |
| ชั้นล่าง :
จัดแสดงเรื่องพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ของจังหวัดกำแพงเพชร
ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์เรื่อยมาจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์
เริ่มจากสภาพภูมิศาสตร์และทรัพยากรธรรมชาติที่เอื้ออำนวยต่อการตั้งถิ่นฐานและดำรงชีพของมนุษย์
ชุมชนตั้งเดิมสมัยก่อนประวัติศาสตร์ประมาณ
2,500 - 1,500 ปีมาแล้ว
ความสำคัญของเมืองโบราณต่างๆในช่วงพุทธศตวรรษที่
19 - 20 เช่น นครชุม ไตรตรึงษ์ เทพนคร
โกสัมพี คณฑี และบางพาน
กำแพงเพชรในฐานะเป็นท้องที่ของที่ตั้งเมืองบริวารทางทิศตะวันตกของกรุงสุโขทัย
กำแพงเพชรในฐานะเมืองเจ้าพระยามหานคร
หัวเมืองชั้นโท
ชุมทางการค้าและเมืองหน้าด่านของกรุงศรีอยุธยา
กรุงธนบุรีและกรุงรัตนโกสินทร์ตามลำดับ
จนกระทั่งมาเป็นจังหวัดกำแพงเพชรในปัจจุบัน |
 |
 |
| โบราณวัตถุที่สำคัญและน่าสนใจในอาคารพิพิธภัณฑสถานชั้นล่าง
ได้แก่ |
เครื่องมือหินขัดแบบต่างๆ
ภาชนะดินเผาเนื้อหยาบตกแต่งลายขูดขีด
ลายเชือกทาบและแบบมีสันที่กลางตัวภาชนะ
คล้ายกับที่พบในแหล่งโบราณคดีถ้ำเขาสามเหลี่ยม
จังหวัดกาญจนบุรี
จากแหล่งโบราณคดีเทือกเขากะล่อน
บ้านหาดชะอม ตำบลป่าพุทรา
อำเภอขาณุวรลักษบุรี
กำหนดอายุประมาณ 2,500 - 1,500 ปีมาแล้ว |
| ชิ้นส่วนตะเกียงดินเผาแบบโรมัน
แวดินเผาซึ่งเป็นอุปกรณ์ในการปั่นด้าย
ตะคันดินเผาสำหรับจุดไฟให้แสงสว่าง
เครื่องประดับอาทิ
กำไลและลูกปัดหิน
ลูกปัดแก้วสีต่างๆ
เครื่องมือเครื่องใช้ทำด้วยเหล็ก
สำริดและชิน
จากแหล่งชุมชนโบราณร่วมสมัยทวารวดี
ประมาณก่อนพุทธศตวรรษที่ 18
ที่ตำบลไตรตรึงษ์
อำเภอเมืองกำแพงเพชร
บ้านคลองเมือง
บ้านลานดอกไม้และบ้านโกสัมพี
อำเภอโกสัมพีนคร |
| เครื่องสังคโลกแบบสุโขทัย
มีทั้งที่เป็นภาชนะและตุ๊กตา
ภาชนะดินเผาเนื้อแกร่งไม่เคลือบแบบอยุธยา
เครื่องถ้วยลายครามแบบจีน
และภาชนะสำริด
ซึ่งพบระหว่างการขุดแต่งและบูรณะโบราณสถานต่างๆ
ในและนอกเขตเมืองเก่ากำแพงเพชร
กำหนดอายุอยู่ในช่วงพุทธศตวรรษที่
21 - 22 |
| เงินตามสมัยอยุธยาและรัตนโกสินทร์ |
| เครื่องมือและเครื่องใช้สมัยรัตนโกสินทร์
ได้รับมอบจากหน่วยงานราชการและเอกชนในจังหวัดกำแพงเพชร
เช่น เครื่องถ้วยเบญจรงค์
เครื่องทองเหลือง
ตะเกียงเจ้าพายุ
เครื่องชั่งตวงวัดแบบจีน
เครื่องแก้ว เครื่องหนัง
ปืนและนาฬิกาแบบตะวันตกหรือยุโรป
หม้อดินเผาแบบมอญหรือพม่า
ซี่งสามารถสะท้อนถึงความเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจของเมืองกำแพงเพชรได้เป็นอย่างดี |
ชั้นบน : จัดแสดงประติมากรรมศิลปะสุโขทัยและศิลปะอยุธยาที่พบในจังหวัดกำแพงเพชรและจังหวัดใกล้เคียง
เช่น สุโขทัย
ประกอบด้วยรูปเคารพในพระพุทธศาสนา
ซึ่งส่วนใหญ่เป็นพระพุทธรูป
พระพิมพ์และแม่พิมพ์พระ
เทวรูปในศาสนาพราหมณ์
ภาพดินเผาและปูนปั้นประดับโบราณสถาน
ส่วนประกอบสถาปัตยกรรม อาทิ
ปั้นลมและช่อฟ้าสังคโลก
กระเบื้องเชิงชาย
กระเบื้องมุงหลังคาและบราลี |
 |
 |
| โบราณวัตถุที่สำคัญและน่าสนใจในอาคารพิพิธภัณฑสถานชั้นบน
ได้แก่ |
| เทวรูปพระอิศวรหรือพระศิวะ
ศิลปะอยุธยา หล่อด้วยสำริด สูง 210 เซนติเมตร ที่ฐานมีจารึกอักษรไทยแบบสุโขทัย
ภาษาไทยความว่า เจ้าพระยาธรรมาโศกราช เจ้าเมืองกำแพงเพชรประดิษฐานเทวรูปองค์นี้เมื่อพุทธศักราช
2053 เพื่อให้คุ้มครองสัตว์สี่ตีน สองตีนในเมืองกำแพงเพชรและเพื่อถวายเป็นพระราชกุศลแด่
"พระเจ้าอยู่หัวทั้งสองพระองค์" (หมายถึงสมเด็จพระรามาธิบดีที่
2 กับพระอาทิตย์วงศ์ที่ได้รับการสถาปนาเป็นพระมหาอุปราชในเวลาต่อมา) |
| เทวรูปพระนารายณ์หรือพระวิษณุ
และเทวสตรี
อาจเป็นพระอุมาชายาพระอิศวรหรือพระลักษมีชายาพระนารายณ์
ศิลปะสุโขทัยหล่อด้วยสำริด
ชำรุดเหลือเพียงส่วนพระองค์
เดิมประดิษฐานคู่กับพระอิศวรที่ศาลพระอิศวร |
| เศียรพระพุทธรูปปูนปั้น
ศิลปะสุโขทัย สกุลช่างกำแพงเพชร
(พุทธศตวรรษที่ 20 - 21) สูง 90 เซนติเมตร
พบที่วัดช้าง (วัดนาควัชรโสภณ)
อำเภอเมืองกำแพงเพชร
ลักษณะพระพักตร์รูปไข่ยาว
พระหนุเสี้ยม
พระเนตรเหลือบลงต่ำ
พระนาสิกโด่ง พระโอษฐ์บาง
ขมวดพระเกศารูปก้นหอยสูงแหลม
นับเป็นเอกลักษณ์ของศิลปะสกุลช่างกำแพงเพชรโดยเฉพาะ |
| พระพุทธรูปปางมารวิชัย
สกุลช่างกำแพงเพชร
(พุทธศตวรรษที่ 20 -21) หล่อด้วยสำริด
หน้าตักกว้าง 28.5 เซนติเมตร สูง 46.5
เซนติเมตร มีสภาพสมบูรณ์
ขุดพบที่วัดพระธาตุในเมืองเก่ากำแพงเพชร |
ใบเสมาหินชนวน
ศิลปะอยุธยา (พุทธศตวรรษที่ 21 - 22)
สูง 245 เซนติเมตร กว้าง 74 เซนติเมตร
ย้ายมาจากวัดพระนอนในเขตอรัญญิกนอกเมืองเก่ากำแพงเพชร
บริเวณอกเสมาเหล่านี้มีลายจำหลักฝีมือประณีตงดงามเช่น
รูปเทพนม ภาพจับรามเกียรติ์
และช้าง
อยู่ท่ามกลางลายพันธุ์พฤกษา |
| ภาพปูนปั้นประดับฐานเจดีย์วัดพระแก้วในเมืองเก่ากำแพงเพชร
ประกอบด้วยรูปยักษ์ นาค
และโดยเฉพาะเทพหรือเทวดา
ที่แสดงให้เห็นลักษณะเครื่องทรง
ถนิมพิมพาภรณ์
รวมทั้งเครื่องประกอบยศของชนชั้นสูงในสมัยอยุธยา
(ประมาณพุทธศตวรรษที่ 21 - 22) |
| ภาพดินเผาประดับฐานเจดีย์วัดช้างรอบในเขตอรัญญิก
นอกเมืองเก่ากำแพงเพชร
ประกอบด้วยรูปนางอัปสรรำ กินรี
ยักษ์ ครุฑ และหงส์
ทำขึ้นในสมัยอยุธยา
(ประมาณพุทธศตวรรษที่ 21 - 22)
มีความอ่อนช้อยสวยงามยิ่ง |
| นอกจากนี้
ยังมีโบราณศิลปวัตถุขนาดใหญ่อีกส่วนหนึ่ง
จัดแสดงอยู่ภายนอกอาคารพิพิธภัณฑสถาน
หรือกลางแจ้ง |
| โบราณวัตถุที่สำคัญและน่าสนใจ
ได้แก่ |
ปืนใหญ่สำริด
ขุดพบบริเวณวงเวียนต้นโพธิ์เชิงสะพานกำแพงเพชร
ตำบลในเมือง
อำเภอเมืองกำแพงเพชร
บนตัวปืนทุกกระบอกที่พบมีคำจารึกภาษาไทยว่า
"ใหญ่ชวา"
และบอกน้ำหนักกระสุนดินดำที่จะใช้ด้วย
สันนิษฐานว่า
พ่อค้าบริษัทตะวันออกไกลของฮอลันดา
ซึ่งได้สัมปทานค้าหนังกวางในเมืองกำแพงเพชรสมัยอยุธยา
ประมาณพุทธศตวรรษที่ 22
เป็นผู้นำปืนมาขายให้เจ้าเมืองกำแพงเพชร
ซึ่งขณะนั้นฮอลันดา
ได้ชวาหรืออินโดนีเซียปัจจุบันเป็นเมืองขึ้น
ปืนเหล่านี้จึงอาจหล่อหรือมาจากชวา |
| โอ่งสังคโลกเคลือบสีน้ำตาล
ศิลปะสุโขทัย (พุทธศตวรรษที่ 19 - 20)
ได้จากวัดช้าง (วัดนาควัชรโสภณ)
อำเภอเมืองกำแพงเพชร สูง 105
เซนติเมตร ปากกว้าง 34 เซนติเมตร |
| สิงห์นั่งปูนปั้น
ศิลปะอยุธยา (พุทธศตวรรษที่ 21 - 22)
ได้จากวัดช้าง (วัดนาควัชรโสภณ)
อำเภอเมืองกำแพงเพชร |
| ฐานส้วมศิลาแลง
พบขณะขุดแต่งบริเวณวัดอาวาสใหญ่
ในเขตอรัญญิกนอกเมืองเก่ากำแพงเพชร
เป็นชิ้นส่วนสถาปัตยกรรมที่เกี่ยวข้องกับพระวินัยของสงฆ์ในพระพุทธศาสนา |